Hreyfing barna

Öll heilbrigð börn hreyfa sig, þau eru á hreyfingu

... Af því að þau eru lifandi og vilja rannsaka og gera tilraunir

... Af því að þau hafa verkefni að leysa

... Af því að þau hafa frá einhverju að segja

... Af því að þau vilja læra að þekkja sig og umhverfið sitt 

 

Stór óformgerð hreyfimynstur er náttúrleg aðferð barns til að tjá hugsanir og tilfinningar og aðferð til að leysa vandamál. Hreyfing er mikilvægur hluti lífs þeirra. Þau eru á stöðugri hreyfingu, þau leika og þau læra.Hreyfing og virkni barna er þeirra líf. Þau eru endalaust tilbúin til þess að æfa hreyfifærni sína. Þau hafa alltaf eitthvað fyrir stafni. Samtímis er notkun líkamans nauðsynleg fyrir líkamlega vellíðan og heilsu.Með því að auka hreyfihraða sinn auka þau traustið til sjálfs síns og umhverfisins, eitthvað sem aftur þýðir vöxtur og þróun.

Þörfin fyrir hreyfingu er nátturuleg hjá börnum. Barn sem fær að vaxa í óáreyttu hreyfumhverfi með möguleika fyrir alls kyns leiki, nátturúsnertingu o.s.frv. byggir upp samkvæmt reynslu góða hreyfifærni.Uppvaxtarumhverfið þýðir meira fyrir hreyfinám en meðfæddir hæfileikar, og ber því að fullnægja hreyfiþörf barnsins.

Það er umhugsunarefni að umhverfið skuli ekki lengur vera sjálfsagt leiksvæði fyrir börn. Þau virðast óörugg í sambandi við mishæðótt landslag og sumir hræddir við það nýja og óþekkta.Hreyfiumhverfi sem gefur möguleika á alls kyns leikjum og hreyfingu skiptir mestu máli og er nauðsynlegur hluti af því. Gegnum það veitir barnið sér reynslu af ýmsu um sjálft sig, um aðra og um ólík umhverfi.Í uppvaxtarumhverfi barnsins gegna þeir fullorðnu mikilvægasta hlutverkinu, þrátt fyrir að sambandið milli barnanna verði æ miklvægara eftir því sem árin líða.Jákvæð þróun verður best í hlýju og jákvæðu andrúmslofti mótuðu af tryggð og stöðuleika. 

Fyrstu tvö árin 

4-8 mán

Barnið fær áhuga á umhverfinu, því verður að setja hluti fyrir framan það til að það vekji eftirtekt.

7-8 mán

Barnið er farið að grípa um hluti. Á þessum aldri þroskast sambandið milli barnsins og hins fullorðna. Leikir sem innihalda margar endurtekningar eins og að rúlla bolta á milli, klappa saman lófonum o.s.fr. eru góðir fyrir þroska barnsins. Á þessum aldri fara þau að færa sig úr stað og sækja hluti sem þau ná ekki teigja sig í.

8-12 mán

Fingurgrip, sitja án stuðnings, skríða á maganum, standa með stuðningi. Barnið fer úr því að liggja á maga í sitjandi stellingu. Stendur þegar einhver heldur í það, skríður á höndum og fótum, skríður í takt. Getur gengið nokkur skref þegar haldið er í hendur. Geta farið hliðarskref þegar staðið er við borð, standa alein í smá stund.

1-2 ára

Á þessu tímabili eru leikir og tilraunir alls ráðandi hjá börnum. Þannig eru athafnir sem valda hreyfingu sí endurteknar og barnið hefur mikla þörf fyrir að skoða nýja hluti. Á þessu tímabili klifrar barnið um allt, ýtir og dregur og kastar hlutum. Barnið er mjög virkt en getan til að dæma/meta er ekki alltaf samfara hreyfigetunni. Börn á þessum aldri geta: staðið ein, sitja í stól, sitja á hækjum sér, ganga alein, standa á hnjám án stuðnings handa, skríða upp tröppur, rúlla bolta, gefa og taka bolta, geta breytt skyndilega um átt, hoppa, hjóla á þríhjóli.Börn eru vissulega á misjöfnum stöðum og fara mishratt á þroska brautinni en þau fara öll í gegnum sömu þroskaskeiðin.

Það er þó allt í lagi að láta reyna svollítið á þau þó þau geti ekki hlutinn alveg strax, t.d. að ganga hringinn í kringum húsið. En útivera er nauðsynleg og oft einfaldasta þjálfunin, það að láta börnin ganga á ójöfnu undirlagi og upp brekku er mjög gott til að virkja jafnvægisskynið. 

Samantekt

Jóhann Gunnar Jóhannsson

Íþróttafræðingur